‹ Terug

Jonger dan 5 jaar en al naar het eerste leerjaar? Over versnellen in het basisonderwijs.

 

Het nieuwe schooljaar is uit de startblokken geschoten. We zijn weer vertrokken! De geur van hooggespannen verwachtingen hangt nog vers in het klaslokaal. Sinds 1 september werd door het Vlaamse Ministerie van Onderwijs een nieuwe maatregel ingevoerd: de minimumleeftijd om in de basisschool in te stappen valt weg. Vroeger moest een kind 5 jaar zijn, vanaf nu moet een kind er gewoon klaar voor zijn.

 

In de wandelgangen hoor ik bezorgdheden gonzen: “Is zulke maatregel écht nodig?”, “Verhogen we de prestatiedruk bij kinderen niet nòg meer?”, “Mogen kleuters nu ook al niet meer gewoon spelen?” en ook “Zetten we zo de deur niet open voor nog meer burnouts en depressies op latere leeftijd?”.

Hoewel ik deze oprechte bezorgdheden begrijp, wil ik graag de andere kant van het verhaal belichten. Er zijn namelijk jonge kinderen voor wie deze maatregel welgekomen is. Ik heb het over kinderen die reeds op zeer jonge leeftijd leren lezen, rekenen en met een enorme leerhonger in het leven staan. De kinderen die, ondanks hun jonge leeftijd, “eindelijk!” denken als ze te horen krijgen dat ze naar de lagere school mogen.
Hun ontwikkeling gaat aan zulk hoog tempo dat zij op een gegeven moment niet meer passen in de kleuterschool. Zij hebben nood aan zoveel meer dan dat het programma in de kleuterklas kan bieden.

 

Een vaak aangehaald argument tegen een leerjaar overslaan of versnellen is dat kinderen ook de kans moeten krijgen om zich op sociaal vlak te kunnen ontwikkelen, net zoals hun leeftijdsgenootjes. Net omdat dit argument voor velen zo belangrijk is, werd hier uitgebreid onderzoek naar gevoerd. Hieruit blijkt dat versnelde kinderen doorgaans geen problemen ondervinden op vlak van sociale relaties (Verschueren, Sypré ea, 2021). Dit komt omdat kinderen niet zozeer nood hebben aan contact met leeftijdsgenootjes maar wel met ontwikkelingsgelijken (wat voor de meeste kinderen dezelfde groep kinderen is, maar dus niet voor iedereen). En we moeten het ook omgekeerd durven bekijken: kinderen wiens ontwikkeling ver vooruitloopt kunnen moeite hebben om hun leeftijdsgenootjes te begrijpen en om begrepen te worden door deze leeftijdsgenootjes. Terecht komen in een klas met kinderen die wat ouder zijn, zal de sociale ontwikkeling dan ten goede komen.

 

Wat me telkens opvalt en geruststelt, is met hoeveel zorg beslissingen tot versnellen doorgaans genomen worden. Er wordt meestal niet overhaast of ondoordacht te werk gegaan. Het uitgangspunt is en moét steeds het welzijn van het kind zijn. De voor- en nadelen worden besproken; ouders, leerkrachten en zorgcoördinatoren horen elkaar; het didactisch niveau wordt bepaald, de houding van het kind zelf enz. En pas dan, na veel tijd en boterhammen, kan een goede beslissing genomen worden. Op deze manier zie ik geen bijdrage van de nieuwe maatregel aan het aantal stijgende burn-outs of depressies, integendeel. We geven kinderen meer kansen om te kunnen zijn wie ze zijn; om te ontwikkelen op hun individuele tempo en om zich hier goed bij te voelen.
Dit wil echter niet zeggen dat dit evidente trajecten zijn. Een goede opvolging door en samenwerking van ouders en school, met eventueel ondersteuning van een externe professional, blijven cruciaal bij deze kinderen. Vanzelfsprekend is het nooit want het blijft maatwerk als we willen inspelen op de individuele noden van elk kind. Precies om die reden zal een versnelling dan ook niet voor elk hoogbegaafd kind aan de orde zijn. 

 
Voor mij past deze maatregel binnen het kader van zorg op maat voor alle leerlingen. En met het oog op het welzijn van de leerlingen betekent dit soms dat een kind een jaar overslaat en heel soms betekent dit zelfs dat een kind van 4 jaar aan de lagere school start.

 

Ik wens alle kinderen, leerkrachten en alle betrokkenen een boeiend en leerrijk schooljaar!

 

Lies

Referenties:
Verschueren, K., Sypré, S. ea. (2021). Ontwikkelen van cognitief talent. Handboek voor onderwijsprofessionals. Leuven: Acco.

 

Ps: Dit artikel werd gepubliceerd door EigenWijs, een praktijk voor begeleiding van (hoog)begaafde kinderen en hun ouders. Regelmatig zullen hier nieuwe artikels verschijnen. Indien je geïnteresseerd bent, houd dan mijn blogpagina of facebookpagina in de gaten. Voor meer informatie over mijn werking, neem een kijkje op mijn homepage of bij mijn aanbod.