‹ Terug

Pionnetjes in de lucht! Over niet tegen je verlies kunnen...

 

Herkennen jullie dit: Je zit rustig met je kind Stratego (of een ander gezelschapsspel) te spelen, iedereen is goedgeluimd maar dan verplaats je een cruciale pion waardoor je kind woest wordt en het ganse bord met pionnetjes door de lucht vliegt. Mogelijk word je nog beticht van vals te spelen of je niet aan de regels te houden. In ieder geval is het spel voorbij en zit je met een boos en gefrustreerd kind in huis.

 

Of dit: je kind krijgt een uitdagende huistaak mee naar huis. “Eindelijk eens iets anders” denkt hij/zij. Vol goeie moed begint hij/zij eraan en aanvankelijk lijkt het prima te gaan. Maar dan keert het tij plotseling en gaan papier en potlood de lucht in. Een woedend kind loopt van de huistaak weg en roept ‘Wat een stom huiswerk!’ of ‘Wat een saaie opdracht!’.

 

 

Hoe komt dit nu?
En waarom zien we zulk gedrag opduiken bij begaafde kinderen?

Mijns inziens spelen hier twee factoren mee. Enerzijds merken we dat heel wat hoogbegaafde kinderen in hun vroege ontwikkeling zo snel vooruit gingen dat ze te weinig faalervaringen hebben opgedaan. Heel wat vaardigheden leken ze zo vlot onder de knie te krijgen waardoor ze niet (of onvoldoende) geleerd hebben dat er een link bestaat tussen inspanningen leveren en resultaat. Kinderen die niet hebben leren falen, hebben geen idee hoe ze hiermee om moeten gaan. Als ze dan voor het eerst geconfronteerd worden met een mislukking, zien we vaak kinderen niet op hun best: schreeuwen, slaan, huilen, gooien met spullen...
Zulke ervaringen kunnen voor hen zelfs als een bedreiging van hun zelfbeeld aanvoelen: want als je echt zo slim was als iedereen beweert, waarom lukt deze opgave dan niet? Waarom win je dat spelletje dan niet altijd? Waarom lukt het nu niet vanzelf?
Toch wel even slikken als je in zo’n situatie belandt.

 

  

 

Maar waarom moeten kinderen dan per se schreeuwen of luid huilen?
Dan komen we bij een tweede factor: de emotieregulatie. Kort gezegd gaat dit over je emoties onder controle kunnen houden en ze op een sociaal passende manier uiten. Het is iets wat kinderen doorheen hun ontwikkeling leren en behelst dus een gans proces met uitproberen, vallen en opstaan én de ontwikkeling van onze hersenen.
Onze emoties onder controle houden is iets wat we allemaal in meer of mindere mate (moeten) leren en dus ook oefenen. Het maakt deel uit van ons socialisatieproces.
Hierbovenop ervaren heel wat begaafde personen hun emoties als erg intens. Deze intensiteit kan er mede voor zorgen dat het reguleren van je emoties heel wat van je vraagt. Mogelijk hebben zij hier dan ook meer tijd voor nodig.   

 

We kunnen dus wel stellen dat een ervaring van een spelletje verliezen of de eerste keer een uitdagend schoolwerk aanvatten best lastig kan zijn.
Moeten we kinderen dan steeds laten winnen en uitdagend werk op school afschaffen bij zulke reacties? Nee, integendeel! Het biedt deze kinderen net de kans om ervaringen op te doen. Wel is het belangrijk dat wij, de volwassenen, onze verwachtingen tijdelijk bijstellen; want ook een tweede faalervaring zal niet onmiddellijk het gewenste gedrag opleveren. Het is doorheen de herhaaldelijke mislukkingen te doorstaan dat kinderen dit leren.

Oké, vanaf nu dan kinderen steeds laten verliezen met spelletjes en op school de moeilijkste uitdaging aanbieden die er te vinden is? Nee, ook dat lijkt me geen goed idee. Je moet al stevig in je schoenen staan om bij voortdurende faalervaringen niet op te geven of moedeloos te worden. Dosering is, zoals in vele situaties, belangrijk. Willen we een kind leren uitdagingen aan te gaan, dan is het nodig om dit stap voor stap aan te bieden en het kind hierbij aan te moedigen. We moeten in zulke situaties waakzaam zijn dat elke stap voor dit specifieke kind een beetje uitdagend is maar nog steeds behapbaar. Ook bij het spelen van een spel kunnen we met onze kinderen op voorhand bespreken wat er mogelijk niet volgens het eigen plan kan lopen en hoe hij/zij hiermee willen omgaan. Het geeft tevens de gelegenheid om te checken of een kind bereid is een risico op mislukking te durven nemen.
  
Tot slot breng ik nog graag de steun van de voor het kind belangrijke volwassenen onder de aandacht. Zeker als het mislukken ‘mislukt’ en je kind zijn emoties eruit gooit, is het van belang dat hij/zij zich gesteund voelt. Voor de meeste kinderen betekent dit dat ouders zelf rustig blijven en in de buurt zijn. Soms hebben kinderen actieve hulp van hun ouders nodig om terug rustig te kunnen worden (bv knuffelen of samen op een kussen slaan). Het zorg ervoor dat je als ouder emoties behapbaar maakt en ze helpt verwerken.
Zelf rustig blijven is echter niet altijd een gemakkelijke opgave en ook ouders (mezelf incluis) ‘mislukken’ hierin wel eens. Zelf ben ik dan voorstander van een strategie vanuit de theorie van de Nieuwe Autoriteit: Het ijzer smeden als het koud is. Als iedereens emoties weer bedaard zijn, is het tijd voor een goed gesprek zodat alle gebeurtenissen uitgeklaard worden en de verbinding hersteld wordt. Op de lange termijn creëert dit een sterk vertrouwen van je kind in jou als ouder en net dit geeft extra veerkracht om moeilijke situaties de baas te kunnen.

 

 

----

Dit artikel werd gepubliceerd door EigenWijs, een praktijk voor begeleiding van (hoog)begaafde kinderen en hun ouders. Regelmatig zullen hier nieuwe artikels verschijnen.Voor meer informatie over mijn werking, neem een kijkje op mijn website of neem gerust contact op.